Neden brüt ücret değil de "toplam maliyet"?
Çoğu karşılaştırma "50.000 TL brüt maaş" ile "50.000 TL fatura"yı yan yana koyar. Bu yanlıştır. Çalışanda işveren, brüt ücretin üzerine yaklaşık %23,75 daha prim öder; faturada böyle bir ek yoktur. Aynı brüt rakamı kullanmak, çalışan senaryosuna gizliden gizliye ek bütçe vermek demektir.
Bu araç bunun yerine karşı tarafın katlandığı toplam maliyeti sabit tutar ve çalışan senaryosunda o maliyeti doğuran brüt ücreti geriye doğru çözer. Böylece dört senaryo da aynı bütçeden başlar.
Senaryolar arasındaki gerçek farklar
| Özellik | Çalışan | Şahıs işletmesi | Limited şirket |
|---|---|---|---|
| Vergi | Ücret tarifesi %15-40 | Ücret dışı tarife %15-40 | Kurumlar %25 + kâr payı stopajı %15 |
| Sigorta | 4/a — SGK | 4/b — Bağ-Kur | 4/b — Bağ-Kur |
| Gider yazma | Yok | Var | Var |
| İhracat indirimi (%80) | Yok | Var | Var |
| Asgari ücret istisnası | Var | Yok | Ortağa ücret ödenirse var |
| Kıdem / ihbar / işsizlik | Var | Yok | Yok |
| Sorumluluk | — | Tüm malvarlığıyla | Sermaye ile sınırlı |
| Kuruluş ve muhasebe yükü | Yok | Düşük | Yüksek |
Kesişimin mantığı
Şahıs işletmesinde kazanç artan oranlı tarifeye girer: düşük gelirlerde %15-20 gibi ılımlı bir yük, yüksek gelirlerde %40'a çıkar. Limited şirkette ise kurumlar vergisi gelir ne olursa olsun %25'te sabittir; üstüne kâr payı stopajı biner. Bu yüzden düşük gelirde şahıs, yüksek gelirde limited öne geçer. Ortağa ücret ödemek, asgari ücret istisnası sayesinde bu kesişimi daha erkene çeker.
Yurt dışı hizmet ihracatı tabloyu tamamen değiştirir: %80'lik indirim gelir vergisi matrahını düşürdüğü için şahıs işletmesinde etkisi çok daha güçlüdür ve yüksek gelirlerde bile şahsı öne geçirebilir.