KDV tevkifatı nedir, faturaya nasıl yazılır?

Neden böyle bir şey var?

Dayanak 3065 sayılı KDV Kanunu m.9. Bu madde, verginin ödenmesinden işleme taraf olanların sorumlu tutulabilmesine izin verir. Gerekçe pratiktir: bazı sektörlerde KDV, satıcı tarafından tahsil edildiği hâlde devlete intikal etmiyordu. Tevkifat, verginin bir bölümünü doğrudan alıcı üzerinden tahsil ederek bu riski azaltır.

Buradan çıkan ilk sonuç önemlidir: tevkifat bir indirim değil, bir tahsilat yöntemidir. Devletin aldığı vergi aynı kalır.

Adım adım hesap

100.000 TL matrahlı, %20 KDV'li bir hizmet faturası düzenlediğinizi ve işlemin 5/10 tevkifata tabi olduğunu varsayalım:

Alıcının cebinden çıkan toplam yine 120.000 TL: 110.000 TL satıcıya, 10.000 TL vergi dairesine. Kimse kâr etmez, kimse zarar etmez — para farklı kapılardan gider.

Oran değişince ne oluyor?

Aynı 100.000 TL matrah ve %20 KDV üzerinden, farklı tevkifat oranlarıyla:

Dikkat: bütün satırlarda genel toplam 120.000 TL. Değişen yalnızca son sütun. Tevkifat oranı yükseldikçe satıcının nakit akışına giren tutar düşer — serbest çalışanlar için bunun anlamı, aynı işten daha az nakit görmektir.

Hangi işte hangi oran?

Oranlar hesaplanan KDV'nin onda biri cinsinden ifade edilir: 2/10, 3/10, 4/10, 5/10, 7/10 ve 9/10. Hangi işlemin hangi orana tabi olduğu KDV Genel Uygulama Tebliği'nin I/C-2.1.3 bölümünde belirlenir.

Burada bilinçli olarak bir liste vermiyorum ve sebebini söylemek isterim: bu oranlar ve kapsam tebliğ değişiklikleriyle güncelleniyor. İnternette dolaşan “tevkifat oranları tablosu” sayfalarının çoğu eski tebliğ metnine dayanıyor ve tarih taşımıyor. Yanlış oranla kesilmiş bir fatura, düzeltme faturası ve beyanname düzeltmesi demektir.

Doğru refleks şu: işlemin tebliğdeki hangi başlığa girdiğini belirleyin (yapım işleri, temizlik, yemek servisi, işgücü temini, danışmanlık ve benzeri), ardından oranı GİB'in yürürlükteki tebliğ metninden teyit edin veya mali müşavirinize sorun. Tereddüt varsa tevkifatsız kesip düzeltmek, yanlış oranla kesmekten daha kolaydır.

Faturada nasıl gösterilir?

Belge normal şekilde kurulur; tevkifat en sonda düşülür:

1. Kalemler, matrah ve hesaplanan KDV tam olarak gösterilir.
2. Altına “Tevkif edilen KDV (5/10)” satırı eksi olarak eklenir.
3. Tahsil edilecek KDV ve ödenecek tutar yazılır.
4. Belgeye “KDV tevkifatına tabidir” ibaresi ve oran konulur.

e-Fatura düzenleyenler belgeyi tevkifat senaryosuyla oluşturur ve işleme karşılık gelen tevkifat kodunu seçer. Kâğıt ya da proforma düzenleyenler için yukarıdaki gösterim yeterlidir.

Beyan tarafı: 1 No.lu ve 2 No.lu

• Satıcı, yalnızca kendi tahsil ettiği KDV'yi 1 No.lu KDV beyannamesinde gösterir.
• Alıcı, tevkif ettiği KDV'yi 2 No.lu KDV beyannamesiyle beyan edip öder.
• Alıcı, 2 No.lu beyannameyle ödediği bu vergiyi genel esaslara göre indirim konusu yapabilir.

Tevkifat yalnızca tebliğde sayılan alıcı grupları karşısında uygulanır. Aynı hizmeti bir kamu kurumuna verdiğinizde tevkifat çıkarken vergi mükellefi olmayan bir kişiye verdiğinizde çıkmaması bundandır — tevkifat işin değil, tarafların da fonksiyonudur.

Sık yapılan üç hata

• Matrahı düşürmek. Tevkifat KDV'ye uygulanır, matraha değil. Matrahı azaltmak hem hasılatı hem de gelir vergisi tarafını yanlış gösterir.
• Tevkifatı iskonto sanmak. İskonto matrahı azaltır ve KDV'yi düşürür; tevkifat KDV'yi değil tahsilatı böler. İkisi faturada farklı satırlarda durur ve birbirinin yerine geçmez.
• Eski oranı kullanmak. Tebliğ değiştiğinde eski oranla kesilen fatura düzeltme gerektirir. Oranı belge tarihindeki metinden doğrulayın.