Başabaş nasıl hesaplanır?
Birim katkı = satış fiyatı × (1 − komisyon oranı) − birim değişken gider. Bu tutar önce sabit gideri karşılar; geriye kalan faaliyet kârıdır.
Başabaş adedi = sabit gider / birim katkı. Parçalı ürün satılmadığı varsayıldığı için gereken adet yukarı yuvarlanır. Hedef kâr için paya hedeflenen kâr da eklenir. Katkı sıfır veya negatifken pozitif gider ya da kâr hedefi satış artırılarak karşılanamaz.
Gereken fiyat = [birim değişken gider + (sabit gider + hedef kâr) / planlanan adet] / (1 − komisyon oranı). Fiyat yukarı doğru kuruşa tamamlanır. Sıfır satış veya %100 komisyonla fiyat çözümü gösterilmez.
Örnek: aylık 60.000 TL gider
500 TL fiyat, 250 TL birim gider ve %10 komisyonla satış başına 200 TL katkı kalır. Başabaş için 300 adet; 30.000 TL hedef kâr için 450 adet satış gerekir. 400 adet satış 20.000 TL faaliyet kârı üretir.
Güvenlik payı neyi gösterir?
Planlanan adet ile kesirli başabaş adedi arasındaki farkın planlanan adede oranıdır. Örnekte %25: sabit varsayımlarla satışlar dörtte bir azalınca kâr sıfırlanır. Negatif değer, planın başabaşın altında olduğunu gösterir; satış veya katkı sıfırsa oran gösterilmez.
Modelin sınırları
Tüm tutarlar KDV hariç ve aynı aylık döneme aittir. Fiyat ile birim gider hacim boyunca sabit kabul edilir; kapasite aşımında sonuç yalnızca matematiksel plandır. Kademeli komisyon, iadeler, vadeler, stok finansmanı, gelir/kurumlar vergisi ve kredi giderleri ayrıca modellenmez. Birden fazla farklı ürün varsa tek ürün sonucunu toplam işinize uygulamayın. Sıfır sabit giderde sıfır satış başabaştır; negatif katkıda sonraki satışlar zarar üretir.
Para girişleri kuruşa, komisyon oranı baz puana çevrilir. Adet ve gerekli fiyat yukarı yuvarlanır; diğer ara hesaplar yuvarlanmaz. Tek tek komisyonların ödeme sırasında yuvarlandığı sistemlerde kuruş farkları oluşabilir.
Yöntem kaynakları
SBA — başabaş analizi ve OpenStax — maliyet, hacim ve kâr ilişkisi. Bu araçtaki komisyon ve kapasite senaryoları bu temel modelin açıkça belirtilen uzantılarıdır.
Hesap motoru · Doğrulama testleri · Hazırlayan Koray Öner
