Nasıl hesaplanır
Tek tahmin değil, binlerce senaryo
Sabit getiri varsayan bir hesap size tek bir gelecek gösterir ve o geleceğin gerçekleşme ihtimali hakkında hiçbir şey söylemez. Monte Carlo yöntemi binlerce farklı yol üretir; her yolda getiri ve enflasyon farklı gerçekleşir. Çıktı bir tutar değil bir olasılıktır: planınız kaç senaryoda tuttu.
Bu fark önemli çünkü aynı ortalamaya sahip iki plan çok farklı olasılıklar verebilir. Ortalamayı tutturmak yetmez; yolun nasıl gittiği de önemlidir.
Türkiye farkı: enflasyon da rastgeledir
Bu aracın mimarisi Singapur için yazılmış açık kaynaklı bir FIRE planlayıcısından alındı. Oradan gelen şey yöntem: Monte Carlo, yüzdelik bantlar, başarı oranı, sequence-of-returns riski, ağır işin Web Worker'a verilmesi. Singapur'a özgü kurallar (CPF, SRS, damga vergileri, arsa payı değer kaybı tabloları) taşınmadı — hiçbirinin Türkiye'de karşılığı yok.
Ama bir şey aynen taşınamazdı: o araç getiriyi rastgeleleştirip enflasyonu büyük ölçüde sabit tutuyor. Düşük ve istikrarlı enflasyonda bu savunulabilir. Türkiye'de baskın belirsizlik enflasyonun kendisidir. Enflasyonu 30'da sabitleyip yalnızca getiriyi oynatan bir plan tehlikeli biçimde iyimser çıkar. Burada ikisi birlikte üretiliyor ve aralarındaki korelasyon sizin girdiniz.
Başarısızlık ne demek?
Bir yol, alım gücünü koruyan çekimi karşılayamadığı anda başarısız sayılır. Çekim her yıl enflasyon kadar artırılır; birikim o çekimi ödeyemezse plan o senaryoda tutmamıştır. Raporlanan bütün bakiyeler ayrıca bugünün parasına indirgenir, çünkü yüksek enflasyonda nominal olarak hayatta kalmak aldatıcıdır.
%4 kuralı kullanılmıyor
Yurt dışı kaynaklarda yaygın olan "birikiminizin %4'ünü çekin" kuralı düşük ve istikrarlı enflasyona sahip bir ortamda türetildi. Bu araç herhangi bir güvenli oran varsaymaz: hedeflediğiniz başarı olasılığını sağlayan çekim tutarını simülasyonun kendisinden çözer.
Yağlı kuyruk ve sıra riski
Normal dağılım uç yılları olduğundan seyrek gösterir; finansal getirilerde çok kötü ve çok iyi yıllar daha sık görülür. Varsayılan dağılım bu yüzden Student-t. Ayrıca çekim yılın başında yapılır, getiri sonra uygulanır: kötü bir yıl doğrudan anaparayı vurur. Sequence-of-returns riskinin modele girdiği yer burasıdır.
Neyi hesaplamıyoruz
- Tarihi veri kullanılmıyor. Kaynak araç Singapur borsası ve enflasyonu için tarihi seriyle bootstrap yapıyor. Elimizde aynı güvenilirlikte doğrulanabilir bir BIST/TÜFE serisi olmadığı için o yöntem taşınmadı; parametreleri siz giriyorsunuz.
- Vergi modellenmiyor. Getiri stopajı, istisnalar ve beyan yükümlülüğü kapsam dışı. Net getiriyi girdi olarak verin.
- Tek portföy. Varlık sınıfı kırılımı ve aralarındaki korelasyon modellenmiyor; tek bir getiri/oynaklık çifti alınıyor.
- SGK aylığı yok. Devletin yaşlılık aylığı bu hesaba girmez; varsa çekim tutarınızı ona göre düşürün.
- Olasılık garanti değildir. Sonuç, sizin girdiğiniz varsayımlar altında geçerlidir. Varsayımlar yanlışsa olasılık da yanlıştır.
