Koray Öner
Kısa cevap
Asgari ücreti Asgari Ücret Tespit Komisyonu belirler: işçi, işveren ve hükümetten beşer temsilci, toplam 15 üye. Komisyon her yıl aralık ayında toplanır, en az 10 üyeyle karar yeter sayısını sağlar ve oy çokluğuyla karar verir. Karar Resmî Gazete'de yayımlanır ve yeni tutar 1 Ocak'ta yürürlüğe girer.
Bağlayıcı bir zam formülü yoktur. Enflasyon, büyüme ve geçim maliyeti verileri değerlendirilir ama sonuç pazarlıkla belirlenir. Bu yüzden zam oranı önceden hesaplanamaz.
Süreç: kim, ne zaman, nasıl
Asgari ücret bir kanunla değil, komisyon kararıyla belirlenir. Yasal dayanağı 4857 sayılı İş Kanunu m.39 ve buna bağlı Asgari Ücret Yönetmeliği'dir.
- Komisyonun yapısı. 15 üye: 5 işçi temsilcisi (en çok üyeye sahip işçi konfederasyonundan), 5 işveren temsilcisi (en çok üyeye sahip işveren konfederasyonundan), 5 hükümet temsilcisi. Başkanlık Bakanlığın belirlediği üyededir.
- Toplantı düzeni. Aralık ayında, genellikle dört oturumlu bir takvimle çalışılır: ilk oturumda takvim belirlenir, ara oturumlarda veriler ve taraf talepleri görüşülür, son oturumda tutar kararlaştırılır.
- Karar yeter sayısı. Komisyon en az 10 üyeyle toplanır, karar oy çokluğuyla alınır. Oyların eşitliği hâlinde başkanın bulunduğu taraf çoğunluk sayılır.
- Yürürlük. Karar Resmî Gazete'de yayımlanır. Açıklanan rakam, yayım gerçekleşene kadar kesinleşmiş sayılmaz.
Yıl ortasında değişebilir mi? Evet. Kural olarak yılda bir kez belirlenir ama zorunluluk yoktur; komisyon gerek görürse yeniden toplanır. 2022 ve 2023'te temmuzda ikinci bir artış yapıldı. Böyle bir durumda yalnızca asgari ücret değil, SGK prim tavanı, asgari ücret istisnası ve damga vergisi tabanı da temmuzdan itibaren yeni tutar üzerinden uygulanır.
Asıl mesele: asgari ücret herkesin maaşını değiştirir
Bu, konu hakkındaki içeriklerin neredeyse tamamının atladığı kısım. 2022'de yürürlüğe giren düzenlemeyle her ücretlinin maaşının asgari ücrete isabet eden kısmı gelir ve damga vergisinden istisna edildi. İstisnanın büyüklüğü, asgari ücretlinin o dönemde ödeyeceği vergi kadardır — yani doğrudan asgari ücrete bağlıdır.
Sonuç şaşırtıcı derecede düz: brüt maaşınız ne olursa olsun, yıl boyunca aldığınız istisna tutarı aynıdır. 2026 rakamlarıyla:
| Aylık brüt ücret | Yıllık istisna kazancı |
|---|---|
| 35.000,00 | 57.881,20 |
| 50.000,00 | 57.881,20 |
| 80.000,00 | 57.881,20 |
| 120.000,00 | 57.881,20 |
| 200.000,00 | 57.881,20 |
| 400.000,00 | 57.881,20 |
Yani 2026'da asgari ücretin üzerinde kazanan her çalışan, maaşı ne olursa olsun yılda 57.881,20 TL daha az gelir ve damga vergisi ödemektedir. Asgari ücret yükseldiğinde bu tutar da yükselir — brüt ücretiniz hiç değişmese bile netiniz artar.
İstisna yıllar içinde nasıl büyüdü?
Aşağıdaki tablo, asgari ücretin üzerinde kazanan bir çalışanın yıllık istisna kazancını gösterir. Rakamlar bu sitenin açık bordro motorundan üretilir.
| Yıl | Brüt asgari ücret | Yıllık istisna kazancı |
|---|---|---|
| 2022 | 6.471,00 | 10.104,50 |
| 2023 | 13.414,50 | 20.390,95 |
| 2024 | 20.002,50 | 35.305,10 |
| 2025 | 26.005,50 | 45.151,22 |
| 2026 | 33.030,00 | 57.881,20 |
2022 ve 2023 satırları yılın ikinci yarısındaki asgari ücret üzerinden hesaplanmıştır; o iki yılda asgari ücret temmuzda yeniden belirlendi.
Asgari ücrete bağlı olan diğer tutarlar
Asgari ücret yalnızca bir maaş rakamı değil, mevzuatta bir ölçü birimi gibi kullanılır. Değiştiğinde şunlar da değişir:
- SGK prime esas kazanç alt sınırı — brüt asgari ücretin kendisidir.
- SGK prim tavanı — bu tutarın katı olarak belirlenir; 2026'da 297.270 TL.
- Gelir ve damga vergisi istisnası — tüm ücretliler için, yukarıda anlatıldığı gibi.
- İşsizlik ödeneği tavanı — brüt asgari ücretin %80'i.
- Bağ-Kur prim tabanı — 4/b sigortalıların asgari prim matrahı.
- Damga vergisi istisna tabanı — brütün asgari ücreti aşan kısmı vergilenir.
Kendi ücretinizde asgari ücret değişiminin ne yaptığını görmek isterseniz Brüt Net Maaş Hesaplama aracında yılı değiştirerek karşılaştırabilirsiniz; araç 2020'ye kadar geriye gider ve her yıl kendi asgari ücreti, tarifesi ve istisna rejimiyle hesaplanır.
2027 için beklenen takvim
Komisyonun aralık 2026'da toplanması ve tutarın ayın ikinci yarısında açıklanması beklenir; yeni tutar 1 Ocak 2027'de yürürlüğe girer. Kesin toplantı tarihleri Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından duyurulur.
Bu yazıda rakam tahmini yapmıyorum: bağlayıcı bir formül olmadığı için zam oranı hesaplanabilir bir büyüklük değil, pazarlık sonucudur. Dolaşan tahminler bir hesabın değil, beklentinin ifadesidir. Tutar açıklandığında bu yazı ve sitedeki tüm hesaplama araçları güncellenecektir.
Kaynaklar ve güncelleme
Bu yazı en son 6 Eylül 2026 tarihinde gözden geçirildi. 2027 tutarı açıklandığında yazı ve tablolar güncellenecektir.
- 4857 sayılı İş Kanunu m.39 ve Asgari Ücret Yönetmeliği — komisyonun kuruluşu, çalışma usulü ve karar yeter sayısı — Mevzuat Bilgi Sistemi
- Komisyon toplantı takvimi ve kararlar — Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Resmî Gazete
- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu m.32 — asgari ücret gelir vergisi istisnası — Gelir İdaresi Başkanlığı
- 5510 sayılı Kanun m.82 — prime esas kazancın alt ve üst sınırı — Sosyal Güvenlik Kurumu
- Hesaplama yöntemi, parametreler ve doğrulama testleri — Bordro Motoru metodolojisi
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; resmî kurum görüşü yerine geçmez. Bir bilgi güncelliğini yitirdiyse bana bildirin.