Asıl soru hangi gelirin beyannameye girdiği
Tarifeyi uygulamak kolay. Zor olan kısım, gelirlerinizden hangisinin beyannameye girdiği. GVK m.86 bunu gelir türüne göre ayrı ölçütlerle belirliyor ve ölçütler birbirine giriyor:
- Ticari kazanç ve serbest meslek kazancı her hâlde beyan edilir. Tutarın bir önemi yoktur (GVK m.85).
- Tek işverenden alınan ücret, tamamı stopajla vergilendiyse beyan edilmez. Birden fazla işveren varsa ölçüt, birinciden sonrakilerin toplamı: tarifenin ikinci gelir dilimini aşarsa ücretlerin tamamı beyana girer. Ayrıca ücret toplamı dördüncü gelir dilimini aşarsa tek işveren olsa bile beyan edilir (GVK m.86/1-b).
- Tevkifatlı kira ve menkul sermaye iradı, vergiye tâbi gelir toplamınız ikinci gelir dilimini aşmıyorsa beyan edilmez (GVK m.86/1-c).
- Tevkifatsız iratlar ise bambaşka bir hadde tabi ve çok daha düşük: 2026 için 22.000 TL. Bu had tevkifatlı gelirlerin sınırıyla birleştirilmez; iki bent ayrı ayrı değerlendirilir (GVK m.86/1-d).
En sık yapılan hata
Üçüncü kuraldaki sınır, o gelirin kendisine değil, vergiye tâbi gelir toplamına konuluyor. Kira gelirinizi tek başına sınırla karşılaştırmak yanlış cevap verir.
350.000 TL işyeri kirası tek başına beyanname gerektirmez. Yanında 2.000.000 TL serbest meslek kazancınız varsa gerektirir — kira değişmedi, toplam değişti. Bu araç gelir türlerini bu yüzden tek formda topluyor.
Bu sitenin kira hesaplayıcısı da uzun süre aynı hatayı yapıyordu; 19 Eylül 2026'da düzeltildi. Hatanın yönü tehlikeliydi: beyan etmesi gerekene “etme” diyordu.
Beyan edilmeyenin stopajı geri gelmez
Beyannameye girmeyen gelirden kesilen vergi nihai vergidir; iade ya da mahsup doğurmaz. Araç mahsubu yalnızca beyana giren gelirler için uygular — bu yüzden bazı durumlarda beyan etmek lehinize olabilir, çünkü kesilen stopaj hesaplanan vergiden yüksek çıkabilir.
Beyan ve ödeme takvimi
Beyanname izleyen yılın mart ayında verilir. Hesaplanan vergi iki eşit taksitte, mart ve temmuz aylarında ödenir (GVK m.117).
Kapsam ve sınırlar
Bu araç şunları hesaplar: ücret (çok işverenli), konut ve işyeri kirası, tevkifatlı menkul sermaye iradı, tevkifatsız menkul ve gayrimenkul iratları (ayrı ve daha düşük hadle), serbest meslek ve ticari kazanç, GVK m.89 indirimleri, stopaj ve geçici vergi mahsubu, taksitler.
Şunları hesaplamaz: değer artışı ve arızi kazançlar, yurt dışı gelirler, zirai kazanç, basit usul, geçmiş yıl zararları, engellilik indirimi, yabancı ülkede ödenen vergilerin mahsubu. Bunlar yok sayıldıkları için değil, doğru modellenmeleri ayrı birer araç gerektirdiği için dışarıda.
Bir nokta açık bırakıldı ve açık söyleniyor: tarife, ücret gelirleri için üçüncü dilimi daha geniş tutuyor (2026: 1.500.000 / 1.000.000 TL). Beyannamede hem ücret hem başka gelir varsa hangi tarifenin uygulanacağını kaynakla doğrulayamadık. Bu durumda araç ihtiyatlı tarafı seçiyor — ücret dışı tarife — çünkü ters seçim vergiyi eksik gösterirdi. Fark en çok 40.000 TL ve yalnızca matrah 1.000.000 TL'nin üstündeyken doğuyor.
Sonuç bilgilendirme amaçlıdır; beyan yükümlülüğünüz için mali müşavirinize danışın.
Veri kaynakları
- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu m.85 (beyan esası), m.86 (toplama yapılmayan hâller), m.89 (diğer indirimler), m.103 (tarife), m.117 (ödeme süresi).
- Hesap motoru: bordro motoru,
parametreler
bordro/parametreler.js. Tutarlar burada tutulmaz; tarifeden türetilir.
Sık sorulan sorular
Beyanname vermem gerekir mi?
Ticari veya serbest meslek kazancınız varsa evet, tutarı ne olursa olsun. Yalnızca tek işverenden ücret alıyorsanız hayır. Kira veya menkul sermaye iradınız varsa cevap toplam gelirinize bağlı — yukarıdaki forma girin.
Kiram sınırın altında, neden beyan çıkıyor?
Sınır kiranın kendisine değil, vergiye tâbi gelir toplamınıza bakıyor (GVK m.86/1-c). Başka geliriniz toplamı sınırın üstüne taşıyorsa kira da beyana girer.
İki işverenden ücret aldım.
Birinci işveren dışındaki ücretlerinizin toplamı tarifenin ikinci gelir dilimini aşıyorsa ücretlerinizin tamamı beyana girer.
Beyan edersem iade alabilir miyim?
Beyana giren gelirlerden kesilen stopaj hesaplanan vergiden yüksekse evet. Beyana girmeyen gelirin stopajı ise iade doğurmaz.
Ne zaman öderim?
Mart ve temmuz aylarında iki eşit taksitte.
İlgili araçlar
- Kira geliri vergisi hesaplama — yalnızca kira için ayrıntılı döküm.
- Brüt–net maaş hesaplama — ücretinizin ay ay bordrosu.
- Serbest meslek makbuzu — tek makbuzda stopaj ve KDV.
- İki işten maaş: beyanname sınırı — ücret tarafının ölçümü.
