Finans

Yıllık maliyet oranı nedir, bankanın söylediği faiz neden yanıltır?

Vitrindeki rakam aylık faizdir ve kimse yalan söylemez. Ama o rakamla ödeyeceğiniz bedel arasında, 250.000 TL'lik sıradan bir ihtiyaç kredisinde 21,63 puanlık bir mesafe var. Mesafeyi üreten üç şey de gizli değil — sadece kimse üçünü birden toplamıyor.

Koray Öner

Farkı üreten üç şey

Aylık faizi 12 ile çarpmak yaygın bir alışkanlık ve üç ayrı yerde eksik kalıyor. Üçünü sırayla ekleyelim:

1. KKDF ve BSMV: faizin üzerine binen yük

Tüketici ve taşıt kredilerinde her ay tahakkuk eden faizin üzerinden KKDF (Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu) ve BSMV (Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi) alınır. Dikkat: anaparadan değil, faizden. Ama sonuçta taksite eklenirler:

Aylık maliyet oranı = aylık faiz × (1 + KKDF + BSMV)

%2,89 faiz, %15 + %15 vergiyle aylık %3,757 olur. Daha ilk adımda ilan edilen oranın yaklaşık üçte bir fazlasını ödemeye başlarsınız. Örnek kredide bu iki kesintinin toplamı 48.482 TL.

2. Faiz bileşikleşir

Aylık %2 faiz yılda %24 değildir. Her ay kalan borca işlediği için bileşikleşir: (1,02)12 − 1 = %26,82. Oran büyüdükçe fark açılır; aylık %3,757 yıllık %55,6 eder.

3. Peşin masraf krediyi küçültür

250.000 TL çekip %0,5 tahsis ücreti ödediyseniz elinize 248.750 TL geçer — ama taksitleri 250.000 TL üzerinden ödersiniz. Aynı taksiti daha az paraya ödemek, oranı yukarı iter. Sigorta, ekspertiz ve dosya masrafları da aynı yönde çalışır.

İlan edilen orandan gerçek maliyete adım adım
AdımOranNe eklendi
Aylık faiz%2,89Vitrindeki rakam
Aylık maliyet oranı%3,757+ KKDF ve BSMV
Basit yıllık (×12)%34,68Yaygın ama eksik hesap
Yıllık maliyet oranı%56,31+ bileşik faiz + masraflar

Konut kredisi neden daha ucuz?

Çünkü KKDF ve BSMV'den istisnadır. Aynı tutar, aynı faiz, aynı vade ile karşılaştıralım:

İhtiyaç ve konut kredisinin aynı koşullarda karşılaştırması
250.000 TL · %2,89 · 36 ayİhtiyaçKonut
Aylık taksit12.780,26 TL11.263,78 TL
Toplam geri ödeme461.339,69 TL405.496,09 TL
Yıllık maliyet oranı%56,31%40,76

Aradaki 55.843,60 TL'nin tamamı bu iki kesintiden geliyor. Faiz aynı, vade aynı, tutar aynı.

Vadeyi uzatmak: taksit düşer, bedel katlanır

"Taksiti biraz düşürelim" cümlesinin fiyatı genellikle hesaplanmaz. Aynı 250.000 TL, aynı faiz, yalnızca vade değişiyor:

Vadeye göre taksit ve toplam maliyet
VadeAylık taksitToplam geri ödemeToplam maliyet
12 ay26.263,82 TL315.165,77 TL65.165,77 TL
24 ay15.991,33 TL383.791,81 TL133.791,81 TL
36 ay12.780,26 TL460.089,69 TL210.089,69 TL
48 ay11.320,09 TL543.364,11 TL293.364,11 TL
60 ay10.546,08 TL632.764,06 TL382.764,06 TL

12 aydan 60 aya çıkınca taksit %60 azalıyor ama toplam maliyet altı katına çıkıyor. Vade, taksiti değil faizin çalışacağı süreyi uzatır.

İki teklif: hangisi ucuz?

Şimdi işin ilginç kısmı. İki teklif, ikisi de 200.000 TL ve 36 ay:

  • A — aylık %2,60 faiz, %0,5 tahsis ücreti (1.000 TL) ve 9.000 TL peşin sigorta.
  • B — aylık %2,85 faiz, masrafsız.
İki kredi teklifinin karşılaştırması
200.000 TL · 36 ayA (%2,60 + masraf)B (%2,85 masrafsız)
Aylık taksit9.687,50 TL10.149,36 TL
Peşin masraf10.000,00 TL
Toplam geri ödeme358.749,85 TL365.377,29 TL
Yıllık maliyet oranı%55,34%54,74

İki ölçüt farklı krediyi işaret ediyor. Toplam liraya bakarsanız A daha ucuz (6.627 TL fark). Yıllık maliyet oranına bakarsanız B daha ucuz. Bu bir hata değil; iki ölçüt iki farklı soruyu cevaplıyor.

Sebep paranın zaman değeri. A'nın 10.000 TL'lik masrafı bugün ödeniyor — paranın en pahalı olduğu an. B'nin ek maliyeti ise 36 aya yayılmış durumda. Ayrıca A'da elinize 190.000 TL geçiyor, B'de 200.000 TL: çektiğiniz her lira başına A daha pahalı.

Erken kapama neden bu kadar kazandırır?

Annüite kredide ilk aylarda taksitin büyük kısmı faize gider; anapara yavaş erir. Örnek kredimizin ilk taksitinde 12.780 TL'nin 9.392 TL'si faiz ve vergi, yalnızca 3.388 TL'si anapara.

Bu yüzden erken kapama, ödenmemiş taksitlerin içindeki faiz ve vergi yükünden kurtulmak demektir. 18. ayda kapatmak yaklaşık 65.013 TL'lik maliyetten kaçınmayı sağlıyor. Tüketici kredilerinde erken ödemede kalan faizden indirim yapılması zorunludur.

Aynı mantık ek ödemede de çalışır: her ay 2.000 TL fazla ödemek krediyi 8 ay erken bitiriyor ve yaklaşık 55.604 TL tasarruf sağlıyor.

Kredi çekmeden önce üç soru

  1. Yıllık maliyet oranı kaç? Aylık faiz değil, YMO. Bankadan sözleşme öncesi bilgi formunda yazılı olarak isteyin — vermek zorundadırlar.
  2. Masraflar dahil mi? Tahsis ücreti, sigorta ve ekspertiz YMO'ya girmiş mi, yoksa ayrıca mı ödenecek?
  3. Taksiti karşılayabildiğim en kısa vade ne? Vade uzatmak taksiti düşürür ama bedeli katlar.

Kaynaklar

KKDF ve BSMV oranları değişebilir ve kredi türüne göre farklıdır; yazıdaki hesaplar örnek oranlarla yapılmıştır, kendi sözleşmenizdeki oranı esas alın. Bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı teklif değildir.

Sık sorulan sorular

Yıllık maliyet oranı (YMO) nedir?

Bütün ödemeleri ve masrafları hesaba katarak kredinin gerçek yıllık bedelini gösteren orandır. Ödemelerin bugünkü değerini elinize geçen tutara eşitleyen oran bulunur ve yıllığa çevrilir.

Aylık faizi 12 ile çarpmak neden yanlış?

Faiz bileşikleşir (aylık %2 → yıllık %26,82, %24 değil) ve peşin masraf krediyi küçültür. İkisi birlikte ilan edilen oranla gerçek maliyet arasında büyük fark yaratır.

KKDF ve BSMV ne kadar artırıyor?

Faizin üzerinden alınırlar ve birlikte faizi yaklaşık üçte bir büyütürler. Örnek kredide toplamı 48.482 TL. Konut kredileri ikisinden de istisnadır.

Konut kredisi taksiti neden düşük?

KKDF ve BSMV istisnası yüzünden. Aynı tutar, faiz ve vadede ihtiyaç kredisi 12.780,26 TL taksit verirken konut 11.263,78 TL; toplamdaki fark 55.843,60 TL.

Vadeyi uzatmak ne kadara mal olur?

250.000 TL'lik örnekte 12 ay vadede toplam maliyet 65.166 TL, 60 ay vadede 382.764 TL. Taksit %60 düşerken maliyet altı katına çıkıyor.

İki krediyi neye göre karşılaştırmalıyım?

Borçlanma maliyetini ölçmek için YMO'ya, cebinizden çıkacak toplam lirayı görmek için toplam geri ödemeye bakın. Taksite bakmayın: vade ve masraf yapısıyla istenildiği gibi şekillendirilebilir.

Erken kapamada banka ceza kesebilir mi?

Tüketici kredilerinde kalan faizden indirim yapılması zorunludur. Konut kredilerinde sabit faizli sözleşmelerde erken ödeme tazminatı istenebilir.

Bankadan YMO'yu nasıl öğrenirim?

Sözleşme öncesi bilgilendirme formunda yazılı olarak yer alması gerekir. Sözlü verilen aylık faiz oranıyla yetinmeyin, formu isteyin.