Koray ÖnerKısa cevap
%30 brüt zam, 2026 parametreleriyle: 100.000 TL brütte nete %26,5, 40.000 TL brütte %22,5, 300.000 TL brütte ise %31,8 olarak yansır. Yani “nete daha az yansır” kuralı SGK tavanının üstünde geçerliliğini yitirir. Net %30 artış istiyorsanız 100.000 TL brütten %34 brüt zam istemeniz gerekir.
Neden nete tam yansımıyor?
Zam brüte uygulanır; elinize geçen ise brütten sigorta primi ve gelir vergisi düşüldükten sonra kalandır. Farkı üreten üç şey var:
- Sigorta primi. Zammın bir kısmı doğrudan prim olarak kesilir (işçi payı sigorta + işsizlik).
- Asgari ücret istisnası sabit bir tutardır. Herkesin vergisi bu istisna kadar azalır — ama tutar sabit olduğu için brüt büyüdükçe oransal faydası küçülür. Zam sonrası ücret, istisnadan oransal olarak daha az yararlanır.
- Kümülatif matrah. Gelir vergisi aylık değil, yıl başından itibaren biriken matrah üzerinden alınır. Zamlı ücret sizi üst dilime daha erken taşır, dolayısıyla zammın bir bölümü daha yüksek oranla vergilenir. Bu mekanizmanın ayrıntısı maaşım neden düştü yazısında.
Hesaplanmış tam tablo
Aşağıdaki tabloda her satırda aynı zam var: %30 brüt. Değişen tek şey başlangıç ücreti. “Fark” sütunu, brüt artış oranından net artış oranını çıkarır — yani kaç puanını kaybettiğinizi gösterir.
| Brüt ücret | Net artış | Fark (puan) | Bölge |
|---|---|---|---|
| 33.030 TL (asgari) | %22,94 | 7,06 | normal |
| 40.000 TL | %22,48 | 7,52 | normal |
| 60.000 TL | %24,53 | 5,47 | normal |
| 80.000 TL | %25,70 | 4,30 | normal |
| 100.000 TL | %26,46 | 3,54 | normal |
| 120.000 TL | %26,25 | 3,75 | normal |
| 150.000 TL | %24,54 | 5,46 | normal |
| 200.000 TL | %25,71 | 4,29 | normal |
| 250.000 TL | %28,22 | 1,78 | tavanı aşıyor |
| 280.000 TL | %30,61 | −0,61 | tavanı aşıyor |
| 297.270 TL (tavan) | %31,80 | −1,80 | tavanı aşıyor |
| 320.000 TL | %31,66 | −1,66 | tavan üstü |
| 350.000 TL | %31,51 | −1,51 | tavan üstü |
| 400.000 TL | %30,63 | −0,63 | tavan üstü |
Tablodaki en önemli iki satır: en büyük kayıp 40.000 TL'de (7,52 puan), ve 280.000 TL'de fark eksiye düşüyor — net artış brüt artışı geçiyor. Arada eğri düz inmiyor: 100.000'de iyileşiyor, 150.000'de yeniden kötüleşiyor. Bu dalgalanma, kümülatif matrahın dilim geçişini yılın hangi ayına denk getirdiğine bağlı.
İşaretin döndüğü yer: SGK tavanı
Sigorta primi ücretin tamamından değil, prime esas kazançından alınır ve bunun bir tavanı vardır (5510 sayılı Kanun m.82). 2026 için bu tavan aylık 297.270 TL.
Sonuç şu: tavanın üstündeki ücret artışından sigorta primi kesilmez. O bölgede zam yalnızca vergilenir. Sigorta kesintisi yaklaşık %15 olduğu için, prim yükünden kurtulan bir zam nette brütten hızlı büyür. Tablodaki eksi işaretlerin sebebi budur — bir muhasebe hatası değil, tavanın matematiği.
Bu yüzden zam çekirdeği ücreti üç bölgeye ayırır: normal, tavanı aşıyor (zamdan sonra tavanı geçiyorsunuz) ve tavan üstü (zaten üstündesiniz). Üçünde davranış farklı.
Pazarlık için: hedef nete göre istenecek brüt
Asıl işe yarayan hesap tersidir: “şu kadar net artış istiyorum, brütte ne istemeliyim?” 100.000 TL brütten başlayarak:
| İstediğiniz net artış | İstemeniz gereken brüt zam | Yeni brüt |
|---|---|---|
| %10 | %11,34 | 111.338 TL |
| %20 | %22,68 | 122.675 TL |
| %25 | %28,34 | 128.344 TL |
| %30 | %34,01 | 134.013 TL |
| %40 | %45,35 | 145.351 TL |
| %50 | %57,89 | 157.890 TL |
Dikkat edin: hedef büyüdükçe aradaki makas açılıyor. %10 net için 1,3 puan fazla istemek yeterken, %50 net için 7,9 puan fazla istemek gerekiyor. Bu oranlar başlangıç ücretinize göre değişir — zam hesaplama aracında kendi rakamınızı girin.
Zammın hangi ay geldiği
Zammın geldiği ay yıllık net gelirinizi doğrudan etkiler: yüksek ücreti kaç ay aldığınız değişir. Ocak zammı ile temmuz zammı aynı şey değildir.
Ama yaygın bir inanç yanlış: “primi/zammı aralıkta alma, vergisi yüksek olur.” Gelir vergisi kümülatif sistemle çalıştığı için aynı yıllık toplam üzerinden verginin hangi ayda ödendiği yıllık net toplamı değiştirmez. Zam aracı bunu iddia etmiyor, on iki ayın hepsini hesaplayıp gösteriyor.
Sık yapılan üç hata
- Net maaşı zam oranıyla çarpmak. “Netim 75.953, %30 zam aldım, 98.739 olur” — hayır. Zam brüte uygulanır; 100.000 brüte %30 zam nete %26,5 yansır.
- “Nete her zaman daha az yansır” sanmak. Tavanın üstünde tersi doğrudur. Bu yazının çekirdeğindeki testler, bu kuralın rastgele üretilmiş senaryoların önemli bir kısmında tutmadığını gösterdiği için kural bölgelere ayrıldı.
- Brüt teklifi net teklifle karşılaştırmak. İki teklif farklı para birimindeymiş gibi düşünün; önce ikisini de nete çevirin. Net mi brüt mü anlaşmalı yazısı bu farkı ayrıca ele alıyor.
Kendi rakamınızla
Zam Hesaplama ve Maaş Pazarlığı aracına eski brütünüzü ve zam oranını girin; net karşılığını, hedeflediğiniz net için gereken brütü ve zammın hangi ay geldiğinin yıllık etkisini ay ay gösterir. Hesabın adımları ve testleri metodoloji sayfasında açık.