Kısa cevap
Oran 2026'da %30'tan %20'ye indi. 10811 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, 1 Ocak 2026'dan geçerli (Resmî Gazete, 7 Ocak 2026, sayı 33130). Geriye dönük işlemiyor.
Teşvikin bir son kullanma tarihi var. Devlet katkısı katkı payı akışıyla, fon gider kesintisi birikim stokuyla orantılı. Stok zamanla akıştan hızlı büyüdüğü için yeterince uzun bir ufukta kesinti katkıyı aşar. Bu bir görüş değil, aritmetik bir zorunluluk.
İndirim o tarihi yedi yıl öne çekti. Kesişim %30 eşleşmede 25. yıldaydı; %20'de 18. yıla indi.
İlk beş yıl zaten net kayıp. Üçüncü yılda kesintiler hak edilen katkının %108'i, beşinci yılda %142'si. Teşvik ancak altıncı yılda pozitife dönüyor.
Oran ne oldu?
Devlet katkısının dayanağı 4632 sayılı Kanun'un ek 1. maddesi. Oranı Cumhurbaşkanı Kararı belirliyor — yani kanun değişikliği beklenmeden değişebiliyor ve 2026'da öyle oldu.
| Dönem | Oran | 2026 tavanıyla azami yıllık katkı |
|---|---|---|
| 1 Ocak 2013 – 21 Ocak 2022 | %25 | 99.090 TL |
| 22 Ocak 2022 – 31 Aralık 2025 | %30 | 118.908 TL |
| 1 Ocak 2026 – bugün | %20 | 79.272 TL |
Tavan, bir takvim yılında ödenen katkı paylarının yıllık brüt asgari ücreti aşamayacağı kuralından geliyor. Tavanı aşan katkılar yanmıyor; izleyen yıllara devrediyor. Ama sözleşme sonlanırsa devreden tutarlar için katkı hesaplanmıyor — yani devir, sistemde kalmaya bağlı bir vaat.
Yasal oran ile aldığınız oran aynı değil
Tavan yüzünden, yüksek katkı yapan biri için yasal oran ile fiilen aldığı oran ayrışıyor. Efektif oranın kapalı formu şu:
mef(C) = m · min(C, A) / C
C: yıllık katkı payı · A: tavan · m: yasal oran
Tavanın altında bu, yasal oranın kendisi. Tavanın üstünde ise m·A/C hiperbolü: katkı büyüdükçe oran düşer.
| Yıllık katkı payı | Aylık karşılığı | Devlet katkısı | Efektif oran |
|---|---|---|---|
| 198.180 TL | 16.515 TL | 39.636 TL | %20 |
| 396.360 TL | 33.030 TL | 79.272 TL | %20 |
| 594.540 TL | 49.545 TL | 79.272 TL | %13,3 |
| 792.720 TL | 66.060 TL | 79.272 TL | %10 |
| 1.189.080 TL | 99.090 TL | 79.272 TL | %6,7 |
| 1.585.440 TL | 132.120 TL | 79.272 TL | %5 |
| Tavan | 396.360 TL | ||
Tablodaki düzen tesadüf değil: tavanın k katı katkı yapan, yasal oranın 1/k'sini alır. İki katı katkıda %20 yasal oran fiilen %10, dört katında %5 oluyor.
Asıl mesele: akış ile stok
Buraya kadarki her şey tek bir yılın hesabıydı. Asıl soru zamanla ne olduğu.
Devlet katkısı akışla orantılıdır. Her yıl yatırdığınızın %20'si. Yılda 100.000 TL yatırıyorsanız katkı 20.000 TL — birikiminiz ne olursa olsun.
Fon gider kesintisi stokla orantılıdır. O güne kadar birikmiş paranızın yıllık belli bir yüzdesi. Birinci yılda küçük bir tutardan, yirminci yılda çok daha büyük bir tutardan alınır.
Birikim, yıllık katkıdan hızlı büyür. Dolayısıyla stok/akış oranı sürekli artar ve bir noktada gider kesintisi katkıyı geçer. Bu nokta kaçınılmazdır; tartışılabilir olan yalnızca kaçıncı yılda olduğudur.
| Süre | Hak edilen katkı | Durum |
|---|---|---|
| 3 yıl | %15 | Kesintiler hak edilen katkının %108'i — teşvik net negatif |
| 5 yıl | %15 | Kesintiler hak edilen katkının %142'i — teşvik net negatif |
| 6 yıl | %35 | Teşvik net pozitife döner (hak ediş yükselir, gider iadesi başlar) |
| 18. yıl | %60 | Kesişim: fon gider kesintisi katkıyı aşar (fon gideri %1,91) |
| Eşleşme %30 iken kesişim | 25. yıl — indirim kesişimi 7 yıl öne çekti | |
Kesişim fon grubuna göre değişiyor: %20 eşleşmede 15 ile 28 yıl arasında. Gider kesintisi düşük bir fondaysanız teşvik daha uzun süre işinize yarıyor; yüksek giderli bir fondaysanız daha erken tükeniyor. Sözleşmenizdeki gider kesintisi oranı bu yüzden önemli.
İndirim kimi daha çok vurdu?
Sezgi, uzun süre kalanın daha çok kaybettiğini söyler. Ölçüm tersini gösteriyor: nihai birikimdeki oransal kayıp ufuktan neredeyse bağımsız — on yılda %7,71, otuz yılda %7,70. Aradaki fark 0,01 puan.
Sebebi biçimsel: tam hak edişte devlet katkısı hesabının bütün bileşenleri oranla doğrusal ölçekleniyor. Oran üçte bir azalınca katkıdan gelen birikim de üçte bir azalıyor, ufuk ne olursa olsun.
Ama bu, indirimin herkesi eşit etkilediği anlamına gelmiyor. Düzey etkisi düz, ufuk etkisi değil. Kayıp oranı sabit kalırken, teşvikin gider kesintisini telafi edebildiği pencere yedi yıl daraldı. Uzun vadeli tasarrufu teşvik etmeyi amaçlayan bir aracın penceresinin daralması, aracın kendi amacıyla çelişiyor.
Bu sayılar ne işe yarar?
Üç pratik sonuç:
- Kısa kalacaksanız girmeyin. Üç yıldan önce çıkışta devlet katkısının hiçbirine hak kazanılmıyor, kesintiler ise baştan alınıyor.
- Tavanı aşan katkı, teşvik açısından verimsiz. Tavanın üstündeki kısım yalnızca fon getirisi kazanıyor; devlet katkısı için o paranın BES'te olması gerekmiyor.
- Fon gider kesintisi, oranın kendisi kadar belirleyici. Kesişimi 15. yıla mı 28. yıla mı taşıdığını o belirliyor.
Kendi sayılarınızla denemek için birikim hesaplama aracını kullanabilirsiniz; devlet katkısı, tavan, hak ediş ve stopaj orada uygulanıyor.
Sınırlar
Kesişim yılı bir benzetim sonucudur. Aylık adımlı bir benzetimden geliyor ve varsayımlara bağlı: tam hak ediş, %5 stopaj, sabit katkı profili, sabit gider oranı. Farklı varsayımlarla farklı bir yıl çıkar. Bu sayfadaki tablolar kesişim yılını hesaplamıyor, çalışmanın ölçtüğü değeri taşıyor.
Davranış modellenmedi. Buradaki soru teşvikin aritmetik değeri: mevzuat sabitken katılımcıya ne veriyor. İnsanların teşvike nasıl tepki verdiği ayrı bir soru ve burada cevaplanmıyor.
Fon getirisi tahmin edilmiyor. Kesişim, katılımcının iç verim oranının brüt fon getirisinin altına düştüğü nokta olarak tanımlı; bu tanım getirinin ne olacağından bağımsız.
Kaynaklar
- Çalışma metni: Öner, K. (2026). Akış ve Stok: BES Devlet Katkısının Efektif Getirisi ve 2026 İndiriminin Ufuk Etkisi. Zenodo. doi.org/10.5281/zenodo.22852165 (CC BY 4.0)
- 4632 sayılı Kanun — Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu, ek m.1 (devlet katkısı, tavan, hak ediş).
- 10811 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı — oranın %20'ye indirilmesi. Resmî Gazete, 7 Ocak 2026, sayı 33130.
- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu m.94 — çıkışta stopaj.
Sık sorulan sorular
BES devlet katkısı 2026'da ne kadar?
Katkı payının %20'si. 1 Ocak 2026'dan itibaren; öncesinde %30'du. 2026 tavanı 396.360 TL, azami yıllık katkı 79.272 TL.
Devlet katkısı neden zamanla eriyor?
Katkı akışla, fon gideri stokla orantılı. Stok zamanla akıştan hızlı büyüdüğü için kesinti bir noktada katkıyı aşıyor.
Kesişim hangi yılda?
Fon gideri %1,91 olan grupta 18. yılda. %30 eşleşmede 25. yıldaydı. Fon grubuna göre 15–28 yıl arasında değişiyor.
Erken çıkarsam ne kadarını alırım?
3 yıldan önce hiç. 3 yılda %15, 6 yılda %35, 10 yılda %60; emeklilikte tamamı.
Tavanın üstünde katkı yapsam?
Efektif oran erir: tavanın iki katında %20 fiilen %10 olur. Aşan katkı yanmaz, sonraki yıllara devreder.
İlgili araçlar ve yazılar
- Birikim hesaplama — devlet katkısı, tavan, hak ediş ve stopajla.
- Emekliliğin finansal matematiği — daha geniş çerçeve.
- Uzun vadeli yatırım — teşvikin diğer araçlarla karşılaştırması.
- Yayımlanmış çalışmalar — bu yazının dayandığı metin ve diğerleri.