Erken ödeme tazminatı: çoğu hesaplayıcının yanlış bildiği kural
Piyasadaki araçların büyük kısmı erken kapatmaya otomatik olarak %2 ceza uyguluyor. Kanun böyle demiyor. Üç ayrı kural var:
| Kredi türü | Tazminat | Dayanak |
|---|---|---|
| İhtiyaç / taşıt (tüketici kredisi) | Yok. Banka faiz indirimini yapmak zorunda. | TKHK m.27 |
| Konut — sabit faizli | Kalan vade 36 aydan fazlaysa en çok %2, 36 ay ve altındaysa en çok %1 (erken ödenen anapara üzerinden) | TKHK m.37 |
| Konut — değişken faizli | Yok. | TKHK m.37 |
Dördüncü ve en çok atlanan kural: tazminat, sağlanan faiz indirimini aşamaz. Kısa kalan vadelerde ham tazminat hesabı indirimin üstüne çıkabiliyor; o zaman tavan devreye giriyor. Araç bu sınırı ayrıca uyguluyor ve devreye girdiğinde size söylüyor.
Karşılaştırma nasıl kuruluyor?
İki yol ancak aynı parayı harcadıklarında karşılaştırılabilir:
- Erken kapatma: bugün anaparayı (+ varsa tazminatı) ödersiniz. Kredi kısalır. Kredi bittikten sonra serbest kalan taksit yatırıma gider.
- Yatırım: bugün aynı parayı yatırıma koyarsınız, kredi olduğu gibi devam eder.
İkisinin serveti, orijinal kalan vadenin sonunda karşılaştırılır. Serbest kalan taksidi hesaba katmayan bir karşılaştırma, erken kapatmayı haksız yere kaybettirir — bu, ev al/kirala hesabındaki "fark yatırılır" kuralının aynısıdır.
Başabaş: yatırımın net getirisi = kredinin efektif yıllık faizi
Tazminat yoksa eşik tam olarak kredinin efektif yıllık faiz oranıdır. Bu bir tesadüf değil, tanımdır: krediyi kapatmak o kredinin faizini risksiz ve vergisiz kazanmak demektir. Aracın motoru bu sayıyı bağımsız bir yoldan (ay ay nakit akışı + kök bulma) üretiyor ve özdeşlik tutuyor. Tazminat varsa eşik kapatma aleyhine kayar.
Matematiğin söylemediği şey
Eşik karşılaştırması, yatırımın getirisini kesinmiş gibi ele alır. Oysa krediyi kapatmanın getirisi garantilidir, yatırımınki değildir. Eşiğin hemen üstünde kalan bir beklenti, riski üstlenmeye değmeyebilir.
İkinci bir nokta: erken kapatma likiditeyi tüketir. Parayı krediye yatırdıktan sonra acil bir ihtiyaç çıkarsa, geri almanın yolu genellikle daha pahalı bir borçlanmadır. Acil durum fonunuz yoksa önce oraya bakın.
