Nasıl hesaplanır
Tanım
kama = (işveren maliyeti − net ücret) ÷ işveren maliyeti
Farkı dört kalem oluşturur: işveren sigorta payları, işçi sigorta payları, gelir vergisi ve damga vergisi. Araç bu dördünü ayrı ayrı da hesaplar; toplamları kamayı kuruşu kuruşuna vermek zorundadır ve bir test bunu sınar.
Ortalama mı, marjinal mi?
Ortalama kama mevcut yükü gösterir. Marjinal kama ise ilave bir liranın ne kadarının alındığını — yani teşviki. Zam ve terfi kararlarını etkileyen büyüklük marjinal olandır ve ortalamadan belirgin biçimde yüksektir. Araç marjinali aylık brütü 1.000 TL artırıp yıllık net ve maliyet farkını alarak ölçer.
Zirve neden tavanda?
Sigorta primi ücretin tamamından değil prime esas kazançtan alınır ve bunun bir tavanı vardır (5510 sayılı Kanun m.82). Tavanın üstündeki kazançtan ne işçi ne işveren primi kesilir; o bölgede ilave lira yalnızca vergilenir. Bu yüzden ortalama yük tavanda zirve yapıp düşer ve marjinal kama tavanda yaklaşık 20 puan kırılır.
Aynı sebeple tavanın üstünde marjinal kama ile marjinal çalışan oranı eşitlenir: ilave bir brüt lira işverene tam olarak bir liraya mal olur. Bu, hesabın kendi içinde tutarlılık kontrolüdür.
Kapalı form doğrulaması
Marjinal oran mevzuattan doğrudan da türetilebilir:
tavan altı: prim + (1 − prim) × dilim + damga
tavan üstü: dilim + damga
Araç bir yandan motordan ölçer, bir yandan bu formülle türetir ve ikisini ekranda karşılaştırır. İki yol bağımsızdır; örtüşmüyorsa ya motorda ya çekirdekte hata var demektir. Bu, sonucun uydurulmuş bir eğri değil mevzuatın aritmetik sonucu olduğunun kanıtıdır.
Neyi hesaplamıyoruz
- Başka kurumların yayımladığı kama değerleri kopyalanmadı. Uluslararası kaynaklardan yalnızca tanım alındı; bütün sayılar bu sitenin motorundan üretiliyor.
- Teşvikler sınırlı. Yalnızca beş puanlık işveren indirimi seçenekli olarak modellendi; diğer istihdam teşvikleri kapsam dışı.
- Tek ve düz senaryo. Tam yıl, sabit brüt, ikramiye ve fazla mesai yok; engelli indirimi ve özel istisnalar hariç.
- Sigorta primi vergi değildir. Karşılığında emeklilik, sağlık ve işsizlik hakkı doğar. Kama tanımı toplam zorunlu yükü ölçtüğü için primi içerir; primin karşılığı ayrıca değerlendirilmelidir.
- Parametreye bağlı. Sonuçlar seçilen yılın parametreleriyle geçerlidir.
